تفاوت نوار مغزی با نقشه مغزی

زمان تقریبی مورد نیاز برای مطالعه: 17 دقیقه

تاکنون برایتان سوال شده که چه فرقی بین نوار مغزی و نقشه مغزی وجود دارد؟ چرا برخی پزشکان از نوار مغز ۴ لیدی (آلفا، بتا، گاما و تتا) استفاده می کنند اما برخی برای تشخیص دقیق تر نقشه مغزی را تجویز می کنند؟ جواب به این سوال به نحوه ریپورت نوار مغز بستگی دارد، به طورمثال اگر بخواهیم عملکرد سلول های مغزی را به صورت نمودار مشخص کنیم آن را با نوار مغز یا الکتروانسفالوگرام (EEG) مشخص می کنیم اما اگر بخواهیم عملکرد سلول های مغزی یا رفتار آنها را در هر قسمت از مغز با رنگ مشخص کنیم از نقشه مغزی استفاده کنیم (آبی تیره: توان بسیار پایین، آبی روشن: توان پایین، سبز: نزدیک میانگین مرجع، زرد: توان بالا و قرمز: توان بسیار بالا)، این تفاوت بین دو تست تشخیصی پرکاربرد (که تحقیقات نشان داده اند تا حدود ۸۰ درصد تراست TRUST نیز دارند) به متخصص مغز و اعصاب کمک می کند تا به صورت تخصصی و ADVANCED بتواند تشخیص لازم را برای بیمار اتخاذ و درمان های لازم را شروع کند، البته کار به این تفاوت یاد شده ختم نمی شود و حتی در هزینه ها و برخی آپشن های تشخیصی نیز این ۲ تست تشخیصی از همین پیشی یا پسی دارند که در ادامه به آن اشاره ویژه ای خواهیم داشت، از مرکز خدمات پزشکی در منزل در منزل درمان تو در این مقاله با شما خواهیم بود تا در رابطه با مهمترین نکات بررسی فرق نقشه مغزی با نوار مغزی با شما صحبت کنیم که به صورت کاملا تخصصی و آسان و روان به آنها مشرف گردید، با ما تا انتهای مطالب همراه باشید و اگر سوالی ذهن شما را درگیر کرده است آن را از طریق راه های ارتباطی با ما درمیان بگذارید.

معیار مقایسه	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
روش بررسی	ثبت و بررسی مستقیم امواج مغز	تحلیل عددی و آماری اطلاعات نوار مغز
شکل نمایش	امواج در کانال های مختلف	نقشه های رنگی، اعداد و نمودارها
کاربرد اصلی	بررسی تشنج، صرع و برخی اختلالات هوشیاری	بررسی تکمیلی قدرت و توزیع امواج
جایگاه تشخیصی	ابزار اصلی بررسی امواج مشکوک به تشنج	مکمل نوار مغز، نه جایگزین آن

۸ تفاوت نوار مغزی eeg با نقشه مغزی qeeg

بدون آنکه وقتتان را بگیریم می خواهیم به سراغ تفاوت های مهم مابین نوار مغزی که با نام الکتروانسفالوگرام (Electroencephalogram) و نقشه مغزی که با نام (Quantitative Electroencephalogram) شناخته میشود برویم، برای فهم و درک بهتر ما هر قسمت را باید مثال کوتاه قابل فهم و یک جدول جمع بندی پر کرده ایم که به آسانی بتوانید به آن مشرف گردید، ۸ تفاوت مهم مابین نوار مغز با نقشه مغز به شرح زیر است:

۱) تفاوت در شکل نمایش امواج مغز

نوار مغز عملکرد سلول های مغزی را با ۵ موج دلتا، تتا، آلفا، بتا و گاما نشان می دهد، این امواج اگر عملکرد صحیح داشته باشند باید متناسب با سن، خواب یا بیداری و محل ثبت باشند، بین دو سمت تقارن نسبی داشته باشند و الگوی تشنجی نداشته باشند همچنین غیر طبیعی بودن امواج می تواند به شکل کندی نامتناسب با هوشیاری، اختلاف واضح دو سمت، امواج تیز یا کاهش شدید و پایدار دامنه باشد که البته ولتاژ بالا یا پایین به تنهایی نشانه بیماری نیست و باید بررسی های دقیق تر صورت بپذیرد، در مقابل نقشه مغزی الگوی فعالیت الکتریکی مغز را با رنگ نشان می دهد؛ در بسیاری از نقشه های مقایسه ای، آبی نشان دهنده مقادیر کمتر از میانگین، سبز نزدیک به میانگین و زرد، نارنجی و قرمز بیشتر از میانگین هستند؛ معنی دقیق رنگ ها به راهنمای نقشه بستگی دارد که در روتین هر مرکز تصویربرداری امکان دارد متفاوت باشد، برای درک بهتر شکل نمایش نوار مغز با نقشه مغز به جدول زیر توجه کنید:

ویژگی	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
شکل نمایش	خطوط و امواج در طول زمان	نقشه های رنگی، اعداد و نمودارها
اطلاعات اصلی	شکل، دامنه، فرکانس و زمان وقوع امواج	تحلیل عددی قدرت و توزیع امواج
نمایش نواحی مغز	ثبت امواج از کانال های مختلف	نمایش توزیع مقادیر روی نقشه سر
وضعیت طبیعی	الگوی متناسب با سن، هوشیاری و محل ثبت، با تقارن نسبی	مقادیر متناسب با شرایط ثبت و در نقشه های مقایسه ای، نزدیک به محدوده مرجع
یافته غیر طبیعی	کندی غیر منتظره، عدم تقارن قابل توجه یا تخلیه های صرعی	اختلاف قابل توجه مقادیر با مرجع که نیازمند بررسی تخصصی است
مفهوم رنگ ها	رنگ خطوط معمولا برای تفکیک کانال ها است	رنگ ها مقدار شاخص مورد بررسی را طبق راهنمای نقشه نشان می دهند
رنگ در نقشه مقایسه ای	کاربرد اصلی ندارد	معمولا آبی کمتر از میانگین، سبز نزدیک میانگین و رنگ های گرم بیشتر از میانگین
ارتباط دو روش	داده اصلی فعالیت الکتریکی را ثبت می کند	از تحلیل کامپیوتری همان داده ها ساخته می شود

پیشنهاد ویژه درمانی: ویزیت متخصص مغز و اعصاب در منزل تهران با اعزام پزشک متخصص دارای پروانه طبابت تهران.

۲) تفاوت در نحوه بررسی فعالیت مغز

نوار مغز فعالیت الکتریکی مغز را در طول زمان ثبت می کند و پزشک متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) با بررسی شکل، سرعت، دامنه و نظم امواج تغییرات احتمالی را ارزیابی می کند، در این بررسی مشخص می شود که امواج در چه زمانی و در کدام ناحیه الگوی غیر طبیعی دارند (مثلا امواج کند موضعی در زمان بیداری می توانند نشانه اختلال عملکرد همان ناحیه باشند)، در مقابل نقشه مغزی یا QEEG همان اطلاعات ثبت شده در نوار مغز را با روش های کامپیوتری و آماری تحلیل می کند و قدرت امواج، توزیع آن ها در نواحی مختلف و در برخی موارد میزان تفاوت با افراد هم سن را نشان می دهد، بنابراین تفاوت اصلی در نوع بررسی است؛ نوار مغز بر مشاهده و تفسیر امواج ثبت شده تمرکز دارد اما نقشه مغزی تحلیل عددی این امواج را ارائه می دهد و جایگزین بررسی نوار مغز توسط پزشک نیست، برای فهم بهتر به جدول زیر توجه کنید:

نوع بررسی	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
روش بررسی	ثبت امواج و تفسیر توسط پزشک	تحلیل کامپیوتری و آماری همان امواج
موارد بررسی	شکل، سرعت، دامنه و نظم امواج	قدرت و توزیع امواج در نواحی مختلف
مقایسه با افراد هم سن	لزوما انجام نمی شود	در برخی روش ها انجام می شود
نقش اصلی	بررسی الگوهای طبیعی و غیر طبیعی امواج	ارائه اطلاعات عددی تکمیلی

پیشنهاد ویژه درمانی: ویزیت پزشک در منزل تهران (متخصص/عمومی)

۳) تفاوت در روش تفسیر نتایج

نوار مغز با بررسی مستقیم امواج توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب تفسیر می شود، نورولوژیست شکل، فرکانس، دامنه و نظم امواج را در کنار سن، وضعیت خواب یا بیداری و علائم بیمار بررسی می کند تا الگوهای طبیعی و غیر طبیعی را تشخیص دهد (مثلا تخلیه های تیز با الگوی مشخص می توانند احتمال استعداد بروز تشنج را مطرح کنند)، در مقابل نقشه مغزی با کمک نرم افزار، اپلیکیشن های تفسیری و هوش های مصنوعی اطلاعات نوار مغز را به شاخص های عددی و نقشه های رنگی تبدیل می کند و پزشک این نتایج را همراه با امواج اصلی و شرایط بیمار تفسیر می کند (مثلا افزایش قدرت امواج تتا نسبت به مرجع هم سن باید با توجه به خواب آلودگی و داروهای مصرفی بررسی شود)، بنابراین تحلیل کامپیوتری در نقشه مغزی به تفسیر کمک می کند اما به تنهایی تشخیص قطعی نمی دهد و جایگزین نظر پزشک نیست، برای فهم بیشتر شما جدولی در این خصوص شرح داده ایم که آن را مطالعه کنید:

روش تفسیر	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
مبنای تفسیر	بررسی مستقیم شکل و الگوی امواج	بررسی شاخص های عددی و نقشه های رنگی
نقش کامپیوتر	ثبت، نمایش و کمک به بررسی امواج	محاسبه و تحلیل آماری امواج
نمونه یافته	تخلیه های تیز با الگوی مشخص	افزایش قدرت تتا نسبت به مرجع هم سن
نقش پزشک	تفسیر امواج در کنار علائم بیمار	تفسیر نتایج در کنار امواج اصلی و علائم بیمار

پیشنهاد مطالعه بیشتر: همه چیز در رابطه با تست خواب

۴) تفاوت در مقایسه با افراد هم سن

نوار مغز معمولا با اطلاعات یک بانک داده از افراد هم سن مقایسه نمی شود و پزشک متخصص مغز و اعصاب، امواج ثبت شده را بر اساس الگوهای شناخته شده متناسب با سن و وضعیت همان بیمار تفسیر می کند (مثلا امواجی که در خواب کودک طبیعی هستند ممکن است در بیداری یک بزرگسال نیاز به بررسی داشته باشند)، در مقابل نقشه مغزی در بسیاری از حالات شاخص های حاصل از امواج بیمار را با بانک اطلاعات مرجع افراد هم سن مقایسه می کند تا میزان فاصله از میانگین مشخص شود (مثلا قدرت امواج تتا در یک ناحیه ممکن است بالاتر از میانگین افراد هم سن باشد)، البته این مقایسه در همه نقشه های مغزی انجام نمی شود و تفاوت با میانگین به تنهایی نشانه بیماری نیست، زیرا خواب آلودگی، داروها و کیفیت ثبت هم بر نتیجه تاثیر دارند، برای فهم بیشتر شما جدولی در این خصوص شرح داده ایم که آن را مطالعه کنید:

مقایسه با دیگران	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
مبنای مقایسه	الگوهای شناخته شده متناسب با سن و وضعیت بیمار	در بسیاری از روش ها، بانک اطلاعات افراد هم سن
نوع مقایسه	بیشتر بر پایه بررسی تخصصی امواج	مقایسه عددی و آماری با مرجع
نمونه	بررسی طبیعی بودن امواج با توجه به سن و بیداری	بررسی فاصله قدرت تتا از میانگین هم سن ها
معنی تفاوت	نیازمند تفسیر پزشک	فاصله از میانگین لزوما نشانه بیماری نیست

پیشنهاد ویژه درمانی: تزریق سرم در منزل تهران با تجهیزات تخصصی.

۵) تفاوت در نمایش محل تغییرات امواج

نوار مغز تغییرات فعالیت الکتریکی مغز را به صورت امواج در کانال های مختلف نشان می دهد و پزشک متخصص مغز و اعصاب با بررسی این کانال ها، توزیع تغییرات را در نواحی مختلف سر ارزیابی می کند (به طورمثال کندی امواج در کانال های مربوط به سمت چپ سر می تواند مطرح کننده اختلال عملکرد در همان ناحیه باشد)، در مقابل نقشه مغزی توزیع شاخص های حاصل از همین امواج را به صورت رنگی روی طرح سر نمایش می دهد تا تفاوت نواحی از نظر شاخص مورد بررسی راحت تر دیده شود (مثلا قدرت بیشتر امواج تتا در ناحیه جلوی سر ممکن است با رنگ گرم تر نمایش داده شود)، البته این تصویر محل دقیق آسیب یا بیماری را مشخص نمی کند و مانند ام آر آی، تصویر ساختار مغز نیست، برای فهم بیشتر شما جدولی در این خصوص شرح داده ایم که آن را مطالعه کنید:

نمایش محل تغییرات	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
شکل نمایش	امواج در کانال های مختلف	رنگ ها روی طرح سر
تشخیص توزیع تغییرات	با بررسی کانال ها توسط پزشک	با مشاهده توزیع رنگ و شاخص ها
نمونه	کندی امواج در کانال های سمت چپ	افزایش قدرت تتا در جلوی سر
محدودیت	محل دقیق آسیب را به تنهایی مشخص نمی کند	تصویر ساختاری مغز یا محل قطعی بیماری نیست

۶) تفاوت در کاربردهای پزشکی

نوار مغز بیشتر برای بررسی تشنج و کمک به تشخیص و پیگیری صرع استفاده می شود، همچنین در ارزیابی برخی اختلالات هوشیاری و عملکرد مغز کاربرد دارد (مثلا در فردی که دوره های خیره شدن و قطع ارتباط با اطراف دارد، ثبت الگوی تشنجی می تواند به تشخیص کمک کند)، در مقابل نقشه مغزی بیشتر برای بررسی عددی قدرت و توزیع امواج و در برخی موارد برای کمک به برنامه ریزی نوروفیدبک به کار می رود (مثلا پیش از نوروفیدبک، توزیع قدرت امواج در نواحی مختلف بررسی می شود تا در کنار ارزیابی بالینی به انتخاب برنامه کمک کند)، البته نقشه مغزی به تنهایی روش قطعی تشخیص مشکلاتی مثل اضطراب، افسردگی یا بیش فعالی نیست و جای نوار مغز و معاینه پزشک را نمی گیرد، برای مقایسه راحت تر کاربرد این دو روش، جدول زیر را مطالعه کنید:

کاربرد	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
کاربرد اصلی	کمک به تشخیص و پیگیری صرع و بررسی عملکرد مغز	تحلیل عددی قدرت و توزیع امواج
نمونه استفاده	بررسی حملات مشکوک به تشنج	کمک به برنامه ریزی نوروفیدبک در برخی موارد
جایگاه در تشخیص	ابزار شناخته شده در بررسی صرع	ابزار تکمیلی در موارد منتخب
محدودیت مهم	نتیجه طبیعی، صرع را کاملا رد نمی کند	به تنهایی تشخیص قطعی اختلالات روانپزشکی نمی دهد

۷) تفاوت در ارائه اطلاعات عددی

نوار مغز فقط مجموعه ای از خطوط نیست و اطلاعاتی مثل فرکانس و دامنه امواج هم در آن قابل اندازه گیری است، اما در تفسیر معمول آن نورولوژیست بیشتر شکل امواج، نظم آن ها و تغییراتی را که در طول ثبت اتفاق می افتد بررسی می کند، در مقابل نقشه مغزی همین اطلاعات را با محاسبات کامپیوتری به عدد و نمودار تبدیل می کند تا قدرت هر باند فرکانسی، سهم آن از کل فعالیت ثبت شده و تفاوت نواحی مختلف راحت تر مقایسه شود، در بعضی روش ها میزان فاصله این اعداد از میانگین افراد هم سن هم محاسبه می شود، بنابراین تفاوت اصلی این نیست که نوار مغز عدد ندارد، بلکه در نقشه مغزی تحلیل عددی و آماری گسترده تری انجام می شود، البته بالاتر یا پایین تر بودن یک عدد به تنهایی نشانه بیماری نیست و باید در کنار امواج اصلی و شرایط بیمار تفسیر شود، جدول زیر این تفاوت را ساده تر نشان می دهد:

جزئیات عددی	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
اطلاعات قابل اندازه گیری	فرکانس، دامنه و زمان وقوع امواج	قدرت امواج، سهم هر باند و شاخص های آماری
تمرکز بررسی	شکل و تغییرات امواج در طول زمان	محاسبه و مقایسه عددی ویژگی های امواج
مقایسه نواحی	با بررسی کانال های ثبت	با مقایسه شاخص های محاسبه شده
مقایسه با مرجع هم سن	بخش الزامی بررسی معمول نیست	در برخی روش ها انجام می شود
تفسیر نتیجه	همراه با علائم و شرایط بیمار	همراه با امواج اصلی، علائم و شرایط بیمار

پیشنهاد ویژه درمانی: ویزیت متخصص داخلی در منزل با اعزام متخصص مجرب.

۸) آیا نقشه مغزی جایگزین نوار مغز است؟

نوار مغز و نقشه مغزی جایگزین یکدیگر نیستند، چون نقشه مغزی از تحلیل اطلاعاتی به دست می آید که ابتدا در نوار مغز ثبت شده اند، نوار مغز امکان بررسی مستقیم امواج و تغییرات آن ها در طول زمان را فراهم می کند، در حالی که نقشه مغزی بخشی از ویژگی های همین امواج را به صورت عدد، نمودار و رنگ نمایش می دهد، به همین دلیل نقشه مغزی به تنهایی نمی تواند جای بررسی امواج اصلی را بگیرد، به خصوص زمانی که هدف، بررسی تشنج یا کمک به تشخیص صرع باشد، از طرف دیگر همه افراد پس از انجام نوار مغز به نقشه مغزی نیاز ندارند و درخواست آن باید بر اساس هدف بررسی و نظر پزشک باشد، در جدول زیر جایگاه این دو روش را در کنار هم می بینید:

موضوع	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
جایگاه اصلی	ثبت و بررسی مستقیم فعالیت الکتریکی مغز	تحلیل عددی و تکمیلی اطلاعات نوار مغز
وابستگی به روش دیگر	برای انجام شدن به نقشه مغزی نیاز ندارد	به اطلاعات ثبت شده نوار مغز نیاز دارد
بررسی تشنج	ابزار اصلی در ارزیابی امواج مشکوک به تشنج	جایگزین بررسی امواج اصلی نیست
ضرورت انجام	بر اساس علائم و نظر پزشک	برای همه افرادی که نوار مغز می دهند ضروری نیست

۵ مقایسه تخصصی بین نوار مغزی و نقشه مغزی از نظر برتری

با تمام توضیحات در خصوص مهمترین تفاوت ها میان نوار مغز و نقشه مغزی برخی از افراد به دلیل هزینه های بین این ۲ تست و شرایط انجام آن می پرسند کدام یک نسبت به یکدیگر برتری دارند؟ از کدام یک استفاده کنیم نیاز به دیگری نیست؟ ما برای شما لیست ۵ تایی از مزیت و برتری های این ۲ تست تشخیصی را خدمتتان تنظیم کرده ایم تا با دیدگاه تخصصی تر بتوانید به آن مشرف شوید:

معیار مقایسه	نوار مغز (EEG)	نقشه مغزی (QEEG)
بررسی تشنج و صرع	روش اصلی برای بررسی امواج مشکوک به تشنج	جایگزین بررسی امواج اصلی نیست
مقایسه عددی امواج	امکان اندازه گیری فرکانس و دامنه امواج	مناسب تر برای تحلیل عددی قدرت و توزیع امواج
بررسی تغییرات لحظه ای	مناسب تر برای مشاهده شروع، مدت و گسترش تغییرات	نقشه های خلاصه ممکن است تغییرات کوتاه را نشان ندهند
نمایش توزیع قدرت امواج	نیازمند بررسی و مقایسه کانال ها	مقایسه بصری آسان تر با نقشه های رنگی
هزینه و ضرورت انجام	اگر پاسخگوی پرسش پزشک باشد، بررسی اضافه ضروری نیست	زمانی ارزش افزوده دارد که تحلیل کمی مورد نیاز باشد

۱) برتری نوار مغز در بررسی تشنج و صرع

اگر هدف بررسی حملات مشکوک به تشنج باشد، نوار مغز روش اصلی و شناخته شده تری است، چون پزشک می تواند شکل امواج و زمان وقوع تخلیه های غیر طبیعی را مستقیما بررسی کند، نقشه مغزی معمول قدرت امواج، این جزئیات زمانی را به همان شکل نشان نمی دهد و جایگزین تفسیر نوار مغز نیست، البته طبیعی بودن نوار مغز هم به تنهایی صرع را رد نمی کند.

۲) برتری نقشه مغزی در مقایسه عددی امواج

وقتی هدف اندازه گیری قدرت امواج و مقایسه آن ها در نواحی مختلف باشد، نقشه مغزی اطلاعات عددی بیشتری در اختیار پزشک قرار می دهد، این ویژگی می تواند تفاوت هایی را که با مشاهده خطوط به راحتی قابل اندازه گیری نیستند روشن تر کند، اما عدد بیشتر به معنی تشخیص دقیق تر در همه بیماری ها نیست و نتایج باید همراه با امواج اصلی بررسی شوند.

۳) برتری نوار مغز در بررسی تغییرات لحظه ای

نوار مغز برای مشاهده ترتیب و زمان تغییرات امواج مناسب تر است، پزشک می تواند ببیند یک الگوی غیر طبیعی از چه زمانی شروع شده، چقدر طول کشیده و چگونه در کانال های مختلف گسترش یافته است، در مقابل بسیاری از نقشه های مغزی، خلاصه ای از فعالیت یک بازه زمانی را نمایش می دهند و ممکن است تغییرات کوتاه مدت در این خلاصه به خوبی دیده نشوند.

۴) برتری نقشه مغزی در نمایش توزیع قدرت امواج

نقشه مغزی توزیع قدرت امواج را روی طرح سر نمایش می دهد و مقایسه نواحی مختلف را از نظر بصری آسان تر می کند، این مزیت برای توضیح یافته های عددی و بعضی بررسی های تکمیلی مفید است، اما نمایش رنگی به معنی پیدا کردن محل دقیق آسیب نیست و نمی توان از روی یک ناحیه قرمز یا آبی، وجود بیماری را قطعی دانست.

۵) برتری انتخاب هدفمند از نظر هزینه و ضرورت

اگر پرسش پزشکی با نوار مغز و معاینه پاسخ داده شود، اضافه کردن نقشه مغزی لزوما فایده ای ندارد و می تواند هزینه غیر ضروری ایجاد کند، در مقابل اگر پزشک برای یک هدف مشخص به تحلیل کمی نیاز داشته باشد، نقشه مغزی می تواند اطلاعات تکمیلی فراهم کند، بنابراین هیچ کدام در همه شرایط برتر نیستند؛ انتخاب درست به علائم، هدف بررسی و نظر پزشک بستگی دارد، نه تعداد رنگ ها یا گران تر بودن تست.

پیشنهاد ویژه درمانی: آزمایش در منزل تهران با انواع پکیج تخصصی.

نوار مغز چگونه انجام می شود؟

نوار مغز یا الکتروانسفالوگرافی، روشی غیر تهاجمی و معمولا بدون درد برای ثبت فعالیت الکتریکی مغز است. در این بررسی، الکترودهایی روی پوست سر قرار می گیرند و سیگنال های دریافتی را به دستگاه ثبت منتقل می کنند. این الکترودها برق وارد مغز نمی کنند و صرفا دریافت کننده سیگنال هستند. نوار مغز معمول اغلب در حالت بیداری انجام می شود، اما بسته به درخواست پزشک ممکن است ثبت در خواب، پس از کم خوابی یا به صورت طولانی مدت نیز لازم باشد. مراحل انجام نوار مغز به شرح زیر است:

گام اول: بررسی درخواست پزشک و سوابق بیمار

کارشناس پیش از شروع، علت درخواست نوار مغز، علائم بیمار، سابقه تشنج و داروهای مصرفی را بررسی می کند. اطلاع از زمان آخرین حمله، میزان خواب شب گذشته و مصرف داروهای آرام بخش یا ضد تشنج برای تفسیر نتیجه اهمیت دارد. بیمار نباید هیچ دارویی را بدون دستور پزشک قطع کند.

گام دوم: آماده سازی مو و پوست سر

موها باید تمیز، خشک و بدون ژل، روغن یا اسپری باشند تا تماس الکترودها با پوست سر به درستی برقرار شود. کارشناس محل اتصال الکترودها را بررسی و در صورت نیاز با مواد مخصوص تمیز می کند. اگر ثبت پس از کم خوابی درخواست شده باشد، بیمار باید دستور مرکز را درباره میزان خواب رعایت کند.

گام سوم: تعیین محل و نصب الکترودها

محل قرارگیری الکترودها بر اساس اندازه گیری سر و معمولا مطابق سیستم استاندارد ۱۰–۲۰ تعیین می شود. سپس الکترودها با خمیر یا ژل رسانا روی پوست سر ثابت می شوند؛ در بعضی مراکز از کلاه مخصوص استفاده می شود. برای این کار نیازی به تراشیدن مو یا وارد کردن سوزن به پوست سر نیست.

گام چهارم: کنترل کیفیت سیگنال و شروع ثبت

پس از اتصال الکترودها، کارشناس کیفیت تماس آن ها با پوست و سیگنال های دریافتی را کنترل می کند. بیمار روی تخت یا صندلی در وضعیت راحت قرار می گیرد و باید تا حد امکان آرام بماند، زیرا حرکت بدن، پلک زدن و انقباض عضلات می توانند سیگنال های مزاحم ایجاد کنند. بخش ثبت نوار مغز معمول اغلب حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد، اما آماده سازی و بررسی های تکمیلی زمان جداگانه ای دارند.

گام پنجم: ثبت امواج با چشم های باز و بسته

در طول بررسی، از بیمار خواسته می شود در زمان های مشخص چشم ها را باز و بسته کند. این کار به ارزیابی واکنش امواج مغزی به تغییر وضعیت چشم ها کمک می کند. در صورت خواب آلودگی یا خوابیدن بیمار، فعالیت مغز در این وضعیت نیز ثبت می شود، زیرا بعضی الگوها هنگام خواب بهتر آشکار می شوند.

گام ششم: انجام مانورهای تکمیلی در صورت مجاز بودن

بسته به شرایط بیمار و دستور پزشک، ممکن است تنفس عمیق و سریع برای چند دقیقه یا تحریک نوری با چراغ چشمک زن انجام شود. هدف این اقدامات، بررسی پاسخ مغز و آشکار شدن برخی الگوهای غیر طبیعی است. این مانورها برای همه بیماران مناسب نیستند و ضرورت و ایمنی آن ها پیش از اجرا ارزیابی می شود.

گام هفتم: برداشتن الکترودها و تفسیر نتیجه

پس از پایان ثبت، الکترودها برداشته و باقی مانده مواد رسانا از روی سر پاک می شوند. بیمار معمولا می تواند فعالیت روزانه خود را ادامه دهد؛ با این حال، پس از کم خوابی یا دریافت داروی خواب آور باید درباره رانندگی و نیاز به همراه، دستور مرکز را رعایت کند. اطلاعات ثبت شده توسط پزشک متخصص بررسی می شوند و نتیجه با توجه به علائم، سوابق و سایر یافته های پزشکی تفسیر می شود.

نقشه مغزی چگونه انجام میشود؟

در این روش، فعالیت الکتریکی مغز با الکترودهای روی پوست سر ثبت و سپس به شاخص های عددی، نمودار و نقشه های رنگی تبدیل می شود. مراحل انجام آن به شرح زیر است:

• بررسی شرایط بیمار: علت درخواست، داروهای مصرفی، میزان خواب و سوابق پزشکی بررسی می شوند. قطع دارو فقط با دستور پزشک مجاز است.
• آماده سازی پوست سر: موها باید تمیز، خشک و بدون مواد آرایشی باشند تا تماس الکترودها با پوست مناسب باشد.
• نصب الکترودها: الکترودها با ژل یا خمیر رسانا، به صورت جداگانه یا با کلاه مخصوص روی سر قرار می گیرند.
• ثبت فعالیت مغز: امواج طبق دستور مرکز، معمولا در حالت استراحت با چشم های بسته و باز ثبت می شوند.
• کنترل کیفیت اطلاعات: بخش های حاوی اختلال ناشی از حرکت، پلک زدن یا انقباض عضلات شناسایی و از تحلیل کنار گذاشته می شوند.
• تحلیل کامپیوتری: قدرت و توزیع امواج محاسبه و در صورت استفاده از بانک مرجع معتبر، با اطلاعات افراد هم سن مقایسه می شوند.
• تفسیر نتیجه: پزشک نقشه های رنگی و شاخص های عددی را همراه با امواج اصلی و شرایط بیمار بررسی می کند؛ رنگ ها به تنهایی نشان دهنده بیماری نیستند.

در چه بیماری هایی میتوان از نوار مغز EEG استفاده کرد؟

نوار مغز EEG بیشتر برای کمک به تشخیص و پیگیری صرع و بررسی حملات مشکوک به تشنج استفاده می شود، همچنین در ارزیابی کاهش سطح هوشیاری، گیجی بدون علت مشخص و احتمال تشنج بدون حرکات واضح بدن کاربرد دارد. پزشک ممکن است در برخی موارد التهاب مغز، اختلال عملکرد مغز ناشی از مشکلات متابولیک یا مسمومیت دارویی و بعضی اختلالات خواب نیز این بررسی را درخواست کند. البته نوار مغز در این شرایط معمولا ابزار کمکی است و علت بیماری را به تنهایی مشخص نمی کند، همان طور که طبیعی بودن نتیجه آن نیز صرع را به طور کامل رد نمی کند.

An EEG can find changes in brain activity that might aid in diagnosing brain conditions, especially epilepsy or another seizure condition.

نوار مغزی (EEG) می‌تواند تغییراتی را در فعالیت مغز شناسایی کند که ممکن است به تشخیص بیماری‌های مغزی، به‌ویژه صرع یا سایر اختلالات تشنجی، کمک نماید.

به نقل از کلینیک مایو

پیشنهاد ویژه درمانی: ویزیت متخصص قلب در منزل تهران با اکو و نوار قلب.

در چه بیماری هایی میتوان از نقشه مغزی استفاده کرد؟

نقشه مغزی یا QEEG در برخی مراکز برای بررسی تکمیلی الگوهای فعالیت مغز در بیماری ها و اختلالات زیر استفاده می شود، اما کاربرد و اعتبار آن در همه این موارد یکسان نیست و به تنهایی برای تشخیص قطعی یا انتخاب درمان کافی نیست:

• اختلال کم توجهی و بیش فعالی
• اختلال افسردگی
• اختلالات اضطرابی
• آسیب تروماتیک مغز
• زوال عقل.

Brain Mapping is a sub-discipline of neuroscience that uses brain imaging to understand the structure and function of the normal human brain and alterations in the brain associated with disease and disorder states. Brain Mapping provides a detailed blueprint of the human brain when dealing with cancers, traumas, psychological disorders, memory loss and diseases such as Parkinson’s disease.

نقشه‌برداری مغز (Brain Mapping) زیرشاخه‌ای از علوم اعصاب است که با بهره‌گیری از تصویربرداری مغزی، به درک ساختار و عملکرد مغز سالم انسان و همچنین تغییرات مغزی مرتبط با بیماری‌ها و اختلالات می‌پردازد. نقشه‌برداری مغز در مواجهه با مواردی همچون سرطان‌ها، آسیب‌های مغزی (تروما)، اختلالات روان‌شناختی، از دست دادن حافظه و بیماری‌هایی نظیر پارکینسون، طرحی دقیق و جامع از مغز انسان ارائه می‌دهد.

به نقل از brainmappingsupport

آیا انجام نوار مغز و نقشه مغزی با عارضه همراه است؟

نوار مغز و نقشه مغزی معمولا ایمن و بدون درد هستند، زیرا الکترودها فقط فعالیت الکتریکی مغز را دریافت می کنند و هیچ جریان برقی وارد سر نمی شود، تحلیل کامپیوتری نقشه مغزی نیز عارضه جسمی مستقلی ندارد. گاهی مواد اتصال الکترودها باعث قرمزی یا تحریک خفیف پوست می شوند و کم خوابی پیش از بررسی می تواند خستگی و خواب آلودگی ایجاد کند. همچنین تنفس عمیق و سریع ممکن است سرگیجه یا گزگز گذرا ایجاد کند و تحریک نوری یا تنفس سریع در افراد مستعد، به ندرت موجب بروز تشنج شود؛ به همین دلیل این اقدامات با ارزیابی شرایط بیمار و زیر نظر کادر آموزش دیده انجام می شوند.

گرفتن نوار مغز دردناک است یا نقشه مغزی؟

گرفتن نوار مغز و نقشه مغزی معمولا هیچ کدام دردناک نیستند، چون الکترودها روی پوست سر قرار می گیرند و نیازی به سوزن، تزریق یا وارد کردن جریان برق به مغز وجود ندارد. ممکن است هنگام تمیز کردن پوست سر، نصب کلاه یا برداشتن الکترودها کمی احساس فشار، کشیدگی مو یا ناراحتی خفیف داشته باشید، اما درد قابل توجه طبیعی نیست و باید به کارشناس اطلاع داده شود. نقشه مغزی نیز از تحلیل اطلاعات ثبت شده نوار مغز به دست می آید و مرحله تحلیل آن هیچ احساس جسمی ایجاد نمی کند.

کدامیک از انواع نوار مغزی یا نقشه مغزی در منزل قابل انجام هستند؟

نوار مغز در منزل با دستگاه قابل حمل قابل انجام است، اما تعداد لیدها و مدت ثبت باید با هدف بررسی و نظر پزشک متناسب باشد؛ ثبت محدود با ۵ لید و بدون مانیتورینگ طولانی مدت، معادل نوار مغز استاندارد نیست و ممکن است برخی تغییرات را نشان ندهد. نقشه مغزی نیز لزوما به حضور در مرکز نیاز ندارد و اگر ثبت استاندارد با تعداد الکترود کافی و کیفیت مناسب در منزل انجام شود، امکان تحلیل QEEG وجود دارد، با این حال هر مرکز تجهیزات و شرایط ارائه این خدمت را ندارد و اطلاعات ثبت شده با ۵ لید معمولا برای تهیه نقشه مغزی استاندارد کافی نیست.

هزینه نوار مغز و نقشه مغزی سال ۱۴۰۵

در رابطه با هزینه نوار مغز در مراکز دولتی در سال ۱۴۰۵ این هزینه معادل با ۷۵۵.۰۰۰ است و در مراکز خصوصی و نیمه دولتی معادل با ۱.۲۵۰.۰۰۰ است و در منزل معادل با ۵.۵۰۰.۰۰۰ است، نقشه مغزی نیز با هزینه معادل ۱.۳۳۳.۰۰۰ در مراکز دولتی و ۱.۸۵۰.۰۰۰ در مراکز خصوصی و نیمه دولتی تعرفه گاری می شود، اگر نیاز به توضیحات بیشتر دارید می توانید با شماره تماس های ۰۹۹۳۶۳۷۲۱۲۶، ۰۹۹۳۶۳۷۲۱۲۷، ۰۹۹۳۶۳۷۲۱۲۸ و ۰۹۹۳۶۳۷۲۱۲۹ در تماس باشید.

سوالات متداول در رابطه با تفاوت نوار مغزی با نقشه مغزی

سوال۱) آیا نقشه مغزی از نوار مغز دقیق تر است؟

لزوما خیر، دقت هر روش به هدف بررسی بستگی دارد. نوار مغز برای بررسی شکل امواج و الگوهای مشکوک به تشنج کاربرد اصلی دارد، در حالی که نقشه مغزی تحلیل عددی و آماری همان اطلاعات را ارائه می دهد. رنگی بودن نتیجه به معنی تشخیص دقیق تر نیست.

سوال۲) آیا با انجام نقشه مغزی دیگر نیازی به نوار مغز نیست؟

خیر، نقشه مغزی از اطلاعات ثبت شده نوار مغز تهیه می شود و جایگزین بررسی امواج اصلی نیست. پزشک باید نتایج تحلیل کامپیوتری را در کنار نوار مغز، علائم و سوابق بیمار تفسیر کند.

سوال۳) آیا رنگ قرمز در نقشه مغزی نشانه آسیب مغز است؟

خیر، رنگ قرمز بسته به راهنمای نقشه می تواند نشان دهنده مقدار بالاتر یک شاخص، مانند قدرت امواج یا فاصله از میانگین مرجع باشد. این رنگ به تنهایی آسیب مغزی، تشنج یا اختلال روانپزشکی را ثابت نمی کند.

سوال۴) آیا نقشه مغزی برای تشخیص بیش فعالی و اضطراب کافی است؟

خیر، تشخیص این اختلالات بر اساس مصاحبه بالینی، بررسی علائم و ارزیابی تخصصی انجام می شود. نقشه مغزی ممکن است در برخی شرایط اطلاعات تکمیلی فراهم کند، اما به تنهایی برای تایید یا رد بیش فعالی و اضطراب کافی نیست.

سوال۵) برای بررسی تشنج نوار مغز بهتر است یا نقشه مغزی؟

برای بررسی حملات مشکوک به تشنج، نوار مغز روش اصلی است. بسته به شرایط، پزشک ممکن است ثبت در خواب، نوار مغز طولانی مدت یا ویدئو EEG درخواست کند. نقشه رنگی قدرت امواج جای این بررسی ها را نمی گیرد و طبیعی بودن نوار مغز نیز صرع را کاملا رد نمی کند.